Διαγώνισμα Πολιτεία

Εκτύπωση PDF

ΑΡΧΑΙΑ

Διδαγμένο Θέμα

Α΄ Κείμενο:

Πλάτωνα: “Πολιτεία„ 519Β – 520Α

Τί δέ; Τόδε οὐκ εἰκός, ἦν δἐγώ, καὶ ἀνάγκη ἐκ τῶν προειρημένωνμήτε τοὺς  ἀπαιδεύτους καὶ ἀληθείας ἀπείρους ἱκανῶς ἄν ποτε πόλιν ἐπιτροπεῦσαι, μήτε τοὺς ἐν παιδείᾳ ἐωμένους διατρίβειν διὰ τέλους, τοὺς μὲν ὅτι σκοπὸν ἐν τῷ βίῳ οὐκ ἔχουσιν ἕνα, οὗ στοχαζομένους δεῖ ἅπαντα πράττειν ἂν πράττωσιν ἰδίᾳ τε καὶ δημοσίᾳτοὺς δὲ ὅτι ἑκόντες εἶναι οὐ πράξουσινἡγούμενοι ἐν μακάρων νήσοις ζῶντες ἔτι ἀπῳκίσθαι;

Ἀληθῆ, ἔφη.

Ἡμέτερον δὴ ἔργον, ἦν δ’ ἐγώ, τῶν οἰκιστῶν τάς τε βελτίστας φύσεις ἀναγκάσαι ἀφικέσθαι πρὸς τὸ μάθημα ὃ ἐν τῷ πρόσθεν ἔφαμεν εἶναι μέγιστον, ἰδεῖν τε τὸ ἀγαθὸν καὶ ἀναβῆναι ἐκείνην τὴν ἀνάβασιν καὶ ἐπειδὰν ἀναβάντες ἱκανῶς ἴδωσι, μὴ ἐπιτρέπειν αὐτοῖς ὃ νῦν ἐπιτρέπεται.

Τὸ ποῖον δή;

Τὸ αὐτοῦ, ἦν δ’ ἐγώ, καταμένειν καὶ μὴ ἐθέλειν πάλιν καταβαίνειν παρ’ ἐκείνους τοὺς δεσμώτας μηδὲ μετέχειν τῶν παρ’ ἐκείνοις πόνων τε καὶ τιμῶν, εἴτε φαυλότεραι εἴτε σπουδαιότεραι. Ἔπειτ’ , ἔφη, ἀδικήσομεν αὐτούς, καὶ ποιήσομεν χεῖρον ζῆν, δυνατὸν αὐτοῖς ὂν ἄμεινον;

Ἐπελάθου, ἦν δ’ ἐγώ, πάλιν, ὦ φίλε, ὅτι νόμῳ οὐ τοῦτο μέλει, ὅπως ἕν τι γένος ἐν πόλει διαφερόντως εὖ πράξει, ἀλλ’ ἐν ὅλῃ τῇ πόλει τοῦτο μηχανᾶται ἐγγενέσθαι, συναρμόττων τοὺς πολίτας πειθοῖ τε καὶ ἀνάγκῃ, ποιῶν μεταδιδόναι ἀλλήλοις τῆς ὠφελίας ἣν ἂν ἕκαστοι τὸ κοινὸν δυνατοὶ ὦσιν ὠφελεῖν καὶ αὐτὸς ἐμποιῶν τοιούτους ἄνδρας ἐν τῇ πόλει, οὐχ ἵνα ἀφιῇ τρέπεσθαι ὅπῃ ἕκαστος βούλεται, ἀλλ’ ἵνα καταχρῆται αὐτὸς αὐτοῖς ἐπὶ τὸν σύνδεσμον τῆς πόλεως.

Ἀληθῆ, ἔφη˙ ἐπελαθόμην γάρ.

Σκέψαι τοίνυν, εἶπον, Γλαύκων, ὅτι οὐδἀδικήσομεν τοὺς παρἡμῖν φιλοσόφους γιγνομένους, ἀλλὰ δίκαια πρὸς αὐτοὺς ἐροῦμεν, προσαναγκάζοντες τῶν ἄλλων ἐπιμελεῖσθαί τε καὶ φυλάττειν.

Β΄ Παρατηρήσεις :

1. Να μεταφράσετε τα αποσπάσματα: “Τί δέ; Τόδε … ἔτι ἀπῳκίσθαι;„ και “Ἐπελάθου … ἐπὶ τὸν σύνδεσμον τῆς πόλεως„

(μον. 10)

2. α. “τοὺς μὲν ὅτι … δημοσίᾳ„ : Σε ποια κατηγορία ανθρώπων αναφέρεται στο χωρίο αυτό ο Σωκράτης; Ποιος είναι ο σκοπός για τον οποίο γίνεται λόγος και πώς αυτός μπορεί να συσχετισθεί με το ακόλουθο απόσπασμα από τα “Πολιτικά„ του Αριστοτέλη:

“Επειδή όταν λέμε “πολίτευμα„ εννοούμε “αρχή, το σώμα δηλαδή που ασκεί τη διακυβέρνηση στην πόλη και η “κυβέρνηση„ είναι η ύψιστη αρχή στις πόλεις, αναγκαστικά η ύψιστη αρχή θα είναι ή ένα μόνο άτομο ή λίγα άτομα ή το σύνολο των πολιτών. Όταν λοιπόν ο ένας ή οι λίγοι ή το πλήθος ολόκληρο ασκούν την εξουσία για την εξυπηρέτηση του κοινού συμφέροντος, αυτά τα πολιτεύματα δεν μπορεί παρά να είναι ορθά˙ όταν, αντίθετα, η εξουσία ασκείται για την εξυπηρέτηση του ιδιαίτερου συμφέροντος είτε του ενός είτε των λίγων είτε του πλήθους, τα πολιτεύματα αυτά είναι παρεκκλίσεις και διαστρεβλώσεις των ορθών.„ ;

(μον. 10)

β. Να συσχετίσετε το χωρίοἀφικέσθαι πρὸς τὸ μάθημαἐκείνηντὴνἀνάβασινμε το ακόλουθο από ταἨθικάΝικομάχειατουΑριστοτέλη: “διό καί τό μέν ῥᾲδιον τό δέ χαλεπόν, ῥᾲδιον μέν τό ἀποτυχεῖν τοῦσκοποῦ, χαλεπόν δέ το ἐπιτυχεῖν…„

(μον. 5)

3. α. Στα “Ἠθικά Νικομάχεια„ του Αριστοτέλη διαβάζουμε:

“Διό δεῖ ἦχθαί πως εὐθύς ἐκ νέων, ὡς ὁ Πλάτων φησίν, ὥστε χαίρειν τε και λυπεῖσθαι οἷς δεῖ˙ ἡ γάρ ὀρθή παιδεία αὕτη ἐστίν.„ : Ποια είναι λοιπόν η σημασία της παιδείας σύμφωνα με τους δύο φιλοσόφους (Πλάτωνα και Αριστοτέλη); Στην απάντησή σας να λάβετε υπόψη και το ρόλο της παιδείας στην επιλογή του αρίστου βίου από τις ψυχές (“Λαχέσεως Λόγος„ : Πολιτεία του Πλάτωνα)

(μον. 10)

β. Ποιες οι σχέσεις των πολιτών μεταξύ τους και ποιες οι σχέσεις μεταξύ πολιτών –

νόμου, όπως φαίνεται στο απόσπασμα: “Ἐπελάθου … ἐπὶ τὸν σύνδεσμον τῆς πόλεως„;

(μον. 5)

4. α. Να αναφέρετε ονομαστικά τα φαύλα πολιτεύματα κατά τον Πλάτωνα.

(μον. 2)

β. Ποιες είναι οι ενασχολήσεις των φιλοσόφων – βασιλέων και ποια χαρακτηριστικά τους εγγυώνται τη σωστή διακυβέρνηση της πόλης;

(μον. 8)

5. α. Ποια η σημασία της λέξης “ἀγαθὸν„ στον Πλάτωνα;

(μον. 7)

β. Να γράψετε στα αρχαία ελληνικά από ένα αντώνυμο των παρακάτω: ἐπιτρέπω, μάκαρ, βέλτιστος, μετέχειν, εὖ πράξει, ὠφελίας.

(μον. 3)